Een andere vraag

Een paar jaar geleden bracht Neil Young een nieuw album uit, een best goed album naar mijn mening. Omdat mijn vader vroeger altijd dezelfde plaat van Neil Young opzette op zondag, besloot ik het nieuwe album aan hem te laten horen toen ik weer een keer bij mijn ouders was. Uiteraard was mijn vader in eerste instantie onwillig. Hij vindt het doorgaans vervelend als mensen hem iets aanraden. Hij gaat dan met tegenzin luisteren, omdat hij het gevoel heeft dat hij uit beleefdheid geacht wordt het leuk te vinden. Maar die tegenzin kleurt dan zijn ervaring en daardoor vindt hij er bijna nooit iets aan. Dat kan hij dan niet goed verbergen, dus dan is zelfs zijn streven tot beleefdheid mislukt.
In ieder geval liet ik hem stukjes uit het album horen, waaronder het nummer 'Ordinary People', een typisch Neil Young nummer dat 18 minuten lang doorgaat. Hij vond het 'wel aardig' (voor mijn vader is dat een zeer positieve recensie), maar de titel van het nummer deed hem toch aan iets denken. 'Zo heet die ene film ook', zei hij.
'Welke film?' vroeg ik achteloos.
'Nou, Ordinary People.'
'Ehm... ja. Welke film is dat dan?'
'Ordinary People.'
'Ja, dat begrijp ik. Maar welke film bedoel je?'
'Nou, dat zeg ik net. Ordinary People.'
'Ok.' Ik probeerde na te denken over een andere manier om het te vragen. 'Kun je misschien welke film je bedoelt?'
'Nou, Ordinary People.'
Ik nam diep adem en stapte toch maar over mezelf heen. 'Ik snap dat de film Ordinary People heet. Maar ... ehm ... waar gaat de film over?'
'Oh', zei mijn vader. 'Oh, maar dat is een heel andere vraag.'

Lijstjes met muziek

Al enige tijd ben ik het prachtige boek '1000 Recordings To Hear Before You Die' van Tom Moon structureel aan het doorwerken (zie ook www.1000recordings.com). Het gaat de gehele muzikale kaart over: het ene moment luister je naar punk rock, het volgende naar opera, daarna naar soukous uit Tanzania en daarna mogelijk naar free jazz. (Alleen electronica is wat ondervertegenwoordigd.)
Het in elkaar zetten van lijstjes met muziek is ontzettend leuk. Toen ik klein was, volgde ik een periode de hitlijsten zeer actief en ik had, als ik het mij goed herinner, zelfs kortstondig een eigen versie van de hitlijsten ernaast (met het voordeel dat alle nummers die ik stom vond er niet in voorkwamen). Het lijkt me dus fantastisch om zelf ook zo'n lijst in elkaar te zetten, een boek erover uit te brengen en dat andere mensen dat gaan luisteren.
Bij deze dus toch een poging. Omdat ik niet wil beweren dezelfde expertise als een gelauwerde muziekjournalist heb ik de lijst beperkt tot slechts '100' keuzes. Het zijn 100 platen geworden die ik aan iedereen zou aanraden. Het is een zeer persoonlijke keuze en daarom zijn platen van de afgelopen 10 jaar wellicht een beetje oververtegenwoordigd, maar niet extreem. Post je reacties hieronder, mogelijk aangevuld met je eigen lijst van 10 platen (of welk getal je zelf maar geschikt acht) die je aan iedereen zou aanraden.

De lijst (tussen haakjes staat genre):
The Abyssinian Baptist Choir - Shaking The Rafters (Gospel)
Christina Aguilera - Back To Basics (Pop)
Lily Allen - It's Not Me, It's You (Pop)
Herb Alpert & Tijuana Brass - Whipped Cream And Other Delights (Jazz)
The Arctic Monkeys - Whatever People Say I Am, That's What I'm Not (Rock)
Louis Armstrong - Ken Burns Jazz Collection: Louis Armstrong (Jazz)
Beck - Odelay (Rock)
Ludwig van Beethoven - Symphony #3 & #5 (Classical)
Harry Belafonte - At Carnegie Hall (Vocals)
Belle and Sebastian - Dear Catastrophy Waitress (Rock)
George Bizet - Carmen (Opera)
The Bloody Beetroots - Romborama (Electronica)
Blur - The Great Escape (Rock)
Blur - Parklife (Rock)
Boys Noize - Oi Oi Oi Oi (Electronica)
Johnny Cash - American IV: The Man Comes Around (Country)
Eric Clapton & J.J. Cale - The Road To Escondido (Blues, Rock)
The Clash - London Calling (Rock)
C-Mon & Kypski - Where The Wild Things Are (Electronica, Hip-hop)
George Crumb - Black Angels (Classical)
Crystal Castles - Crystal Castles (Electronica)
Das Pop - Das Pop (Rock)
Miles Davis - Bitches Brew (Jazz)
Dido - Life For Rent (Rock)
Antonin Dvorak - Symphony No. 9 (Classical)
Eels - Daisies For The Galaxy (Rock)
Eels - Shootenanny (Rock)
Daft Punk - Discovery (Electronica)
Daft Punk - Alive 2007 (Electronica)
Does It Offend You, Yeah - You Have No Idea What You're Getting Yourself Into (Electronica)
Duke Ellington & Count Basie - First Time: The Count Meets The Duke (Jazz)
Caro Emerald - Deleted Scenes From The Cutting Room (Jazz, Pop)
Eminem - The Marshall Matters LP (Hip-hop)
Fatboy Slim - You've Come A Long Way Baby (Electronica)
Fleetwood Mac - Rumours (Rock)
Foo Fighters - Echoes, Silence, Patience & Grace (Rock)
Jaap Fischer - De Liedjes Van ... (World: Netherlands)
Freestylers - We Rock Hard (Electronica)
Carlos Gardel - Best Of (World: Argentina)
Melody Gardot - My One And Only Thrill (Vocals)
Serge Gainsbourg - History Of Melody Nelson (Rock)
Sergent Garcia - Un Poquito Quema'o (World)
Edvard Grieg - Peer Gynt (Classical)
Buddy Guy - Damn Right I've Got The Blues (Blues)
Calvin Harris - I Created Disco (Electronica)
Mississippi John Hurt - Complete Early Recordings (Blues)
Bon Iver - For Emma, Forever Ago (Folk)
Jack Johnson - In Between Dreams (Rock)
Louis Jordan - The Anthology (Jazz)
Justice - Cross (Electronica)
Kasabian - West Ryder Pauper Lunatic Asylum (Rock)
The Kooks - Inside Out (Rock)
Fela Kuti - Zombie (World: Nigeria)
Lady Gaga - The Fame Monster (Pop)
Ladytron - Witching Hour (Electronica)
Jamie Lidell - Jim (R&B)
Limp Bizkit - Chocolate Starfish And The Hot Dog Flavoured Water (Rock)
Little Richard - Georgia Peach (Rock)
Madonna - Confessions On A Dancefloor (Pop)
Miriam Makeba - Miriam Makeba (World: South Africa)
Manu Chao - Clandestino (World)
George Michael - Listen Without Prejudice Vol. 1 (Pop)
Maria Mena - Mellow (Rock)
M.I.A. - Kala (Hip-hop, Electronica)
Kylie Minogue - The Ultimate Kylie (Pop)
Moby - Play (Electronica)
Morcheeba - Who Can You Trust (Electronica)
Wolfgang Amadeus Mozart - Symphonies 29, 39, 40 and 41 (Classical)
Mstrkrft - The Looks (Electronica)
New Cool Collective - Out Of Office (Jazz)
Nirvana - Nevermind (Rock)
Noisia - Fabriclive 40 (Electronica)
The Offspring - Smash (Rock)
Orishas - Lo Mejor De Las ... (Hip-hop)
Pendulum - Hold Your Colour (Electronica)
The Presidents Of The United States Of America - II (Rock)
The Pretty Things - S.F. Sorrow (Rock)
The Prodigy - The Fat Of The Land (Electronica)
Astor Piazzola - The Rough Guide To Astor Piazzola (World: Argentina)
Bonnie Raitt - Give It Up (Rock)
Rammstein - Mutter (Rock)
Damien Rice - O (Rock)
Mark Ronson - Version (R&B)
The Scissor Sisters - Ta-Dah (Pop)
Shantel - Disko Partizani (Electronica, World: Balkan)
Ska Cubano - Ay Carambo! (World)
Snow Patrol - Eyes Open (Rock)
Ede Staal - Mien Toentje (World: Netherlands)
Igor Stravinsky - The Rite Of Spring (Classical)
System Of A Down - Toxicity (Rock)
Yann Tiersen - L'histoire Fabuleux d'Amélie Poulain (World: France)
Peter Tosh - Legalize It (World: Jamaica)
KT Tunstall - Eye To The Telescope (Rock)
Various Artists - The History Of Vocal Jazz (Jazz)
Various Artists - The Rough Guide To Cumbia (World:Columbia)
Vitalic - Flashmob (Electronica)
Fats Waller - Portrait Vol. 2: Old Plantation (Jazz)
The White Stripes - Icky Thumb (Rock)
Amy Winehouse - Back To Black (Vocals)
Stevie Wonder - Innervisions (R&B)

Love

De Oude Grieken hadden maar één woord voor 'bestaan' / 'zijn'. Dit woord omvatte zowel wat wij doorgaans onder 'zijn' verstaan, maar ook 'fundamenteel zijn' en 'echt zijn'. Voor moderne interpreten levert dit vaak moeilijk begrijpbare teksten op. Het is niet altijd duidelijk welke betekenis van het woord nu bedoeld wordt. Maar het vreemde is dat de Grieken zelf totaal geen onderscheid tussen de verschillende betekenissen maakten. Ze gebruikten deze door elkaar heen, alsof het toch gewoon om één term ging.
De filosofische problemen die uit dit halsstarrig vast blijven houden aan één term lijken duidelijk. Zo beweerde Parmenides dat er maar één ding bestond, Gorgias beweerde zelfs dat er helemaal niets bestond (of fundamenteel is?) en Plato loste dit probleem op door te zeggen dat alleen de vormen bestonden en de verschijningen niet, omdat dit slechts afbeeldingen waren (die dus niet bestaan). Pas toen mensen met een andere taal naar dezelfde tekst gingen kijken en zich gingen afvragen wat het woord in elke context betekende, werd duidelijk dat er toch iets raars met het taalgebruik aan de hand was.
Je vraagt je af of wij ook zulke woorden hebben. Ik denk van wel. Zo is het Engelse woord 'love' er wel één. Enerzijds kan het heel alledaags gebruikt worden om alle vormen van genegenheid aan te duiden (zoals 'I really love what you've done with the place'), anderzijds kan het zeer specifiek gebruikt worden om alleen romantische liefde aan te duiden ('I love you'), maar ook liefde tussen familieleden valt er met gemak onder. Soms wordt nog ter verduidelijking toegevoegd om wat voor liefde het gaat, maar dit is zelden nodig. Ondertussen doen we allemaal alsof het één overkoepelende term is en er van een betekenisonderscheid geen sprake is. Christenen zeggen bijvoorbeeld 'God is love' om het alomvattende ervan nog verder door te trekken. Of zoiets als 'God loves you' klinkt best persoonlijk. Toch denk ik dat de liefde van zo'n God toch niet vergelijkbaar kan zijn. Het zal dus meer metaforisch gebruik van de term zijn.
Beyoncé zingt 'Why don't you love me?' Stel dat één van mijn goede vrienden heimelijk op mij verliefd is en zich deze vraag stelt. Ik houd wel van al mijn vrienden, dus de vraag gaat van een verkeerde veronderstelling. Maar het is niet echt het antwoord waarop zo iemand wacht. Toch heeft die persoon het gevoel dat zijn oorspronkelijke wel klopte.
De enige uitweg is om op de vierkante centimeter onderscheid tussen de verschillende betekenissen te gaan maken. In het nummer 'Sprookje' van Jaap Fischer doet een geleerde dat als hij aan een prinses over de liefde:
"Liefde is niet houden van. Je kunt van zoveel vrouwen houden, je kunt met zoveel vrouwen trouwen. Maar liefde is dat niet. Nee, je houdt van kip met appelmoes."
Jaap Fischer observeert vervolgens cynisch: "Toen knikte de prinses, want ze hield heel veel van kip met appelmoes."
Van het verhaal van de geleerde blijft niet te veel hangen. Ondanks de pogingen van de geleerde blijft zo de frivoliteit van de taal in stand. En dat komt de sfeer alleen maar ten goede.

Het plezier van werk

Ik zat laatst in de trein. De batterij van mijn iPod was leeg en ik had geen boek of andere afleiding bij mij. Een paar stoelen voor mij zaten twee voor het overige best leuke meisjes te praten over de mislukte relatie van één van beiden. Ze deden dat op een manier die mij niet echt aanstond. Het andere meisje had het erover dat zij zich er maar overheen moest zetten (dat had ik ook nog wel kunnen zeggen) en dat ze maar snel een keer moesten stappen en lekkere kerels gingen spotten. Ik kan er niet helemaal de vinger op leggen, maar vanuit hun manier van praten hadden ze zich neergelegd bij een bepaalde rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Mannen die niet over emoties praten en vrouwen van een afstandje versieren op basis van uiterlijk. En vrouwen die dan maar moeten hopen dat ze voor de rest goed bij hen passen. Hun gepraat verried een totaal ander ideaal van liefde dan ik zou aanhangen.
Ik vond het niet echt een fijn verhaal om naar te luisteren. Als ik erover door zou denken, zou ik erover gaan generaliseren en gaan denken dat ik ook geen kans zou hebben. Dat is natuurlijk onzin, het betekent alleen dat ik bij die meisjes niet zo veel kans zou hebben. Maar wie zou dat ook willen?
In ieder geval, ik zocht naar afleiding. Ik vond die in mijn werktelefoon. Ik had een mailtje gekregen met daarin een fiscale vraag, die ging over een vakgebied dat 'transfer pricing' heet. Transfer pricing is een vakgebied waarbij je moet berekenen welke prijs gebruikt zou worden als beide partijen geen gemeenschappelijke eigenaar zouden hebben (en het dus echt uitmaakt wat er betaalt wordt). In zulke berekeningen moet je met alle relevante feiten en omstandigheden rekening houden. Met andere woorden, zonder dat je je er echt in verdiept, kun je er geen pijl op trekken. Maar je kunt er wel ellenlange verhalen over schrijven met allerlei voorbeelden van factoren die van belang zijn en welke invloed die dan op de prijs zouden hebben. Het was de ideale mail om te beantwoorden op dat moment. Ik kon helemaal los gaan en een lang verhaal opschrijven met als uiteindelijke conclusie dat er nog een keertje goed naar gekeken moest worden. Ik was de meisjes al snel vergeten.

Willekeurig rondslenteren

Ik was jaren geleden met een groep mensen een week op vakantie in Praag. De balans in de groep was niet zo goed over nagedacht. De jongens gingen achter de meisjes aan, zonder dat de meisjes achter de jongens aan gingen. De mensen die het enthousiasts waren over de vakantie waren gelijk het minst initiatiefrijk. Ik had er geen zin. Ik was wel degene die iedere keer moest bepalen wat we gingen doen. Een enkele keer mocht een andere kerel het bepalen, maar hij was degene die er afgezien van mijzelf het minste zin in had.
Kortom, er gingen wat dingen fout. In mijn herinnering is het vooral een schoolvoorbeeld geworden van hoe het niet moet. Het geheel was te ongecoördineerd, er was nauwelijks over nagedacht en er was geen overeenstemming over wat de vakantie moest zijn. Daarnaast slenterden we wat rond door de stad zonder enig idee waar we naar toe moesten. Even is dat leuk. Maar mijn ervaring is dat je op reis wel genoeg rondslentert. Als je dan toch moet rondslenteren, kan er maar beter een plan achter zitten. Op termijn worden je benen namelijk moe en dan moet elke meter toch echt wel iets toevoegen. Dat deed het op die vakantie maar zelden. Het is pas later dat ik mij realiseerde wat ik miste. Ik miste een reisgids. In een reisgids staat tenminste wat er interessant in de stad is. Je bent best naïef als je denkt dat je dat vanzelf wel zult tegengekomen.
Als toppunt van het gebrek aan coördinatie zijn we op een gegeven moment in een willekeurige metro gestapt en ergens willekeurig uitgestapt, in de hoop dat we iets interessants zouden tegenkomen. We hadden honger en hebben uiteindelijk bij gebrek aan beter maar gegeten in één of ander aftands wegrestaurant. Het eten was niet lekker, er kwamen alleen maar vage veertigers en op een gegeven moment werd de grote tv, die voorheen op de plaatselijke mtv stond, overgeschakeld naar een kanaal dat alleen maar porno liet zien. Iedereen ging door alsof het de normaalste zaak van de wereld was en ik vroeg me alleen maar af 'wat doe ik hier?' Ik vond dat moment het meest duidelijke bewijs dat je dus een gids nodig hebt om te vertellen waar je moet zijn. Dan worden je dit soort vage situaties bespaard.
Er zijn nu jaren voorbij. Ik kan me eigenlijk van de gehele vakantie niet zo veel herinneren. Het meest levendig herinner ik mij nog het bizarre wegrestaurant. En ik kom terug op mijn mening. Soms maak je juist door willekeurige dingen te doen, iets uitzonderlijks mee. Eigenlijk hadden mijn reisgenoten gelijk. Je hebt helemaal geen reisgids nodig.

Gezegend zijn de onwetenden

Ik was laatst in Groningen. Ik ging met wat mensen mee naar één of ander feestje in de Vera. Het was er uitgestorven, maar het maakte niet echt uit. De muziek was wel leuk, dus vermaakten wij ons wel. Maar bijzonder was het niet echt.
We kwamen nog twee mensen tegen, die ik niet echt kende, maar de rest van de mensen wel. Zij waren een stelletje en gedroegen zich erg verliefd. Het had ergens wel iets aandoenlijks, op de manier waarop stellen die op perrons elkaar omhelzen en elkaar niet lijken te willen laten gaan iets aandoenlijks hebben. Het was schattig.
Ze gedroegen zich alsof er echt iets heel bijzonders aan de hand was. Maar ondertussen waren ze wel op een matig bezocht feestje in een of andere rokerige kroeg in de zevende stad van een niet al te groot land. Op geen enkele manier kon ik me een zo groot gebrek aan perspectief voorstellen dat je die avond echt bijzonder vond. Zelfs de eigen verliefdheid is toch niets bijzonders, mensen worden constant verliefd en op geen enkele manier leek hun verliefdheid zich te onderscheiden.
Waarschijnlijk realiseerden ze zich dit allemaal niet. Maar goed ook, want hierdoor konden ze ongestoord genieten van het moment. Misschien zou ik ook wel willen zo onwetend in het leven te kunnen staan. Als je niet weet wat er nog meer allemaal in de wereld is, vind je je eigen ervaringen veel bijzonderder. Ik weet echter wel het een en ander, ik heb wat rondgereisd en ik weet wat er in deze wereld is. Ik kan ben te relativistisch geworden en kan geen plaats meer heel bijzonder beschouwen. Ik ben 'hard to thrill'. Het zou toch wel fijn zijn als ik weer echt jong en onbevangen kon zijn.

Te veel met mezelf bezig

Ik realiseerde me laatst iets. Wanneer ik met vrienden afspreek, gaat het de laatste tijd veel over dingen die ik heb meegemaakt. Niet dat ik niet in andere mensen geïnteresseerd ben. Ik waardeer altijd het perspectief van andere mensen op de wereld en dat perspectief kun je enkel door de ervaring waarderen.
Maar op de een of de andere manier komen de ervaringen van andere mensen minder ter sprake. Misschien dat ik beter ben in mijn frustraties verwoorden, misschien dat ik de ervaringen van anderen onbewust overschreeuw of misschien dat andere mensen gewoon daadwerkelijk minder problemen hebben. Het zou wel triest zijn om te constateren dat mijn leven meer aanzet geeft tot existentiële twijfel dan dat van anderen. Aan de andere kant ook weer niet heel verrassend, want ik maak mezelf graag het leven moeilijk.
Ik vertelde deze gedachtegang aan een vriend van mij. Hij zei me dat het er ook door kan komen dat ik mijzelf wel heel snel open en bloot op tafel leg. Andere mensen gaan hier wat voorzichtiger mee om. Ik accepteerde als weer een andere mogelijke verklaring.
Vervolgens praatten we door over wat hij had meegemaakt. Binnen een minuut gaf ik achtereenvolgens mijn eigen gedachten op zijn situatie en daarna begon ik anecdothes te vertellen van soortgelijke gevallen die ik zelf had meegemaakt. En toen begreep ik het. Het, waardoor het allemaal komt. Ik ben te veel met mezelf bezig.
Misschien mij wat vaker oprecht voor andere mensen openstellen. Ik zal mijn best doen.